{"id":798,"date":"2025-02-01T20:02:08","date_gmt":"2025-02-01T20:02:08","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/?page_id=798"},"modified":"2025-02-01T20:02:08","modified_gmt":"2025-02-01T20:02:08","slug":"samsun","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/?page_id=798","title":{"rendered":"Samsun+"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Romanlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>SAVA\u015e VE A\u00c7LAR (HASAN \u0130ZZET D\u0130NAMO)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na yak\u0131n tarihlerde ve o sava\u015f i\u00e7inde, Karadenizli fakir bir ailenin hayat\u0131. Aile, otuz iki ya\u015flar\u0131nda, yedi y\u0131l Yemen\u2019de d\u00f6v\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, Trabzonlu ve g\u00fczel kemen\u00e7e \u00e7alan Temel \u00c7avu\u015f; kar\u0131s\u0131 yirmi sekizinde \u015eakir&#8217;e, en b\u00fcy\u00fck evl\u00e2tlar\u0131 on d\u00f6rt \u2013 on be\u015f ya\u015flar\u0131nda Ali ve daha alt\u0131 \u00e7ocukla, \u00c7avu\u015f\u2019un annesinden olu\u015fur. Temel \u00c7avu\u015f evlenmi\u015f, \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fu olmu\u015ftur ki, patlak veren Yemen \u0130syan\u0131 dolay\u0131s\u0131yla askere al\u0131nm\u0131\u015f, \u0130stanbul\u2019da birka\u00e7 g\u00fcn bekletilerek g\u00f6nderildi\u011fi ve binlerce yurtta\u015f\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Yemen \u00e7\u00f6llerinden yedi y\u0131l sonra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde \u0130stanbul\u2019da Sar\u0131yer\u2019de inek beslemekle u\u011fra\u015fmaya karar vermi\u015f, gidip ailesini de \u0130stanbul\u2019a getirmi\u015ftir. \u0130ki \u00e7ocu\u011fu \u0130stanbul\u2019da do\u011far (Asile, Musa). \u0130nekler \u00f6l\u00fcp de i\u015fsiz, a\u00e7 kald\u0131klar\u0131nda memleketlerine, Pulathane\u2019nin Ahunda k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nmeye karar verirler. G\u00fclcemal vapuru Samsun liman\u0131na gelmi\u015ftir ki, Temel \u00c7avu\u015f orada vapura binen uzak akraba Trabzonlu Osman Bey\u2019in teklifini kabul eder: Ailesiyle Samsun\u2019da vapurdan inerek Osman Bey\u2019in K\u00f6t\u00fck\u00f6y\u2019deki t\u00fct\u00fcn tarlalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya gider. Bir sene kal\u0131r, s\u0131tmaya yakalan\u0131rlar. Roman, Temel \u00c7avu\u015f ailesinin K\u00f6t\u00fck\u00f6y\u2019e dayanamay\u0131p oradan Samsun\u2019un yoksul, kenar bir mahallesine geli\u015fleriyle ba\u015flar. \u015eehrin zenginlerinden ve siyaset adamlar\u0131ndan birinin o\u011flu olan ve bir s\u00fcre \u0130stanbul\u2019da Galatasaray Lisesi\u2019nde okumu\u015f, sonra babas\u0131n\u0131n paralar\u0131n\u0131 yemeyi daha do\u011fru buldu\u011fu i\u00e7in Samsun\u2019a babas\u0131n\u0131n yan\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f, on sekiz-on dokuz ya\u015flar\u0131nda beyzade M\u00fcmtaz, bo\u015f sokaklardan at\u0131yla y\u0131ld\u0131r\u0131m gibi ge\u00e7erken, s\u0131rtlar\u0131nda y\u00fckleriyle ilerlemekte olan Temel \u00c7avu\u015f ailesini o h\u0131zla sa\u011fa, sola pis sulara devirir. Bu densizlik, aile ile M\u00fcmtaz aras\u0131ndaki gerginli\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Temel \u00c7avu\u015f ailesi, gene Osman Bey\u2019in yard\u0131m\u0131yla geldikleri, ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 kerpi\u00e7 kul\u00fcbenin bah\u00e7esini ekip bi\u00e7meye ba\u015flarlar. Zahmetli bir i\u015ftir bu da; beklemek, direnmek l\u00e2z\u0131md\u0131r. Bir ak\u015fam, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n patlad\u0131\u011f\u0131, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Almanya ile birlikte harbe girdi\u011fi haberi, ailede tel\u00e2\u015f yarat\u0131r. Temel \u00c7avu\u015f\u2019un hasta annesi bu y\u00fczden \u00f6l\u00fcr. Nitekim Temel \u00c7avu\u015f da tekrar askere al\u0131n\u0131r. \u015eakire, yedinci \u00e7ocu\u011funa hamiledir. Son gece Temel \u00c7avu\u015f, \u00e7ocuk o\u011flan do\u011farsa seferberlik \u00e7ocu\u011fu olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, ad\u0131n\u0131n Sefer konmas\u0131n\u0131 ister ve gider. Evin y\u00fck\u00fc \u015eakire\u2019nin omuzlar\u0131ndad\u0131r. Onbe\u015findeki Ali gen\u00e7tir, tecr\u00fcbesizdir, kom\u015fular\u0131 Tahar Han\u0131m\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131 Tenzile\u2019ye de vurgundur. Tenzile\u2019de g\u00f6z\u00fc olan bey \u00e7ocu\u011fu M\u00fcmtaz, kin besledi\u011fi bu aileyi yerinden yurdundan edip \u00f6\u00e7 almak i\u00e7in, babas\u0131na, Temel \u00c7avu\u015f ailesinin elindeki bah\u00e7eyi ve kul\u00fcbeyi sat\u0131n ald\u0131r\u0131rsa da, Temel \u00c7avu\u015f\u2019u ve ailesini tan\u0131yan bir y\u00fczba\u015f\u0131 kurtar\u0131r onlar\u0131. 1915 k\u0131\u015f\u0131nda Kafkas Cephesi\u2019nde kan g\u00f6vdeyi g\u00f6t\u00fcrmektedir. Temel \u00c7avu\u015f\u2019un \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc haberinin gelmesinden az sonra \u015eakire yedinci \u00e7ocu\u011fu Sefer\u2019i do\u011furmu\u015ftur. M\u00fcmtaz taraf\u0131ndan asker ka\u00e7a\u011f\u0131 diye ihbar edilen Ali de, ya\u015f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen askere al\u0131n\u0131r, aile bah\u00e7eden de \u00e7\u0131kmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Derken Ali\u2019nin de \u015fehit oldu\u011fu haberi, a\u00e7l\u0131kla sava\u015fan aileyi b\u00fcsb\u00fct\u00fcn peri\u015fan eder. 1916 k\u0131\u015f\u0131 olanca a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sefer\u2019den \u00f6nceki o\u011ful H\u00fcseyin de \u00f6l\u00fcr. \u015eakire\u2019ye o\u011flu Ali\u2019den ba\u011flanm\u0131\u015f bir lira \u015fehit maa\u015f\u0131 nelerine yeter ki! O\u011flu Osman \u015fehit olunca kom\u015fular\u0131 Tahar Han\u0131m, k\u0131z\u0131 Tenzile\u2019yi bir polisle evlendirerek durumunu kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eakire\u2019nin b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131 Asile, g\u00fcnd\u00fczleri Tenzile\u2019ye hizmet\u00e7ili\u011fe gider, ak\u015famlar\u0131 kul\u00fcbeye d\u00f6ner. Bu kul\u00fcbeden de at\u0131l\u0131r, deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda \u0131ss\u0131z bir g\u00f6\u00e7men odas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar. A\u00e7l\u0131k, aileden ikinci kurban\u0131n\u0131 da al\u0131r: Fatma k\u0131z da \u00f6l\u00fcr. \u015eimdi en b\u00fcy\u00fck o\u011ful yedi \u2013 sekiz ya\u015flar\u0131nda Musa, k\u00f6pek pisli\u011fi toplay\u0131p tabakhaneye satmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r; fakat kuduz k\u00f6pekler vard\u0131r, zordur bu i\u015f. \u015eakire da\u011flarda odun toplar, \u015fehirde yok pahas\u0131na satarak ald\u0131\u011f\u0131 bir asker tay\u0131n\u0131yla a\u00e7l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131 da vard\u0131r bu i\u015fle u\u011fra\u015fan; \u015eakire d\u00f6v\u00fcl\u00fcr, elinden ipi, baltas\u0131 al\u0131n\u0131r. Polislerin sark\u0131nt\u0131l\u0131klar\u0131na dayanamayan Asile\u2019ye de annesi, hizmet\u00e7ili\u011fi b\u0131rakt\u0131rmak zorunda kal\u0131r. Musa bu defa denize d\u00f6k\u00fclen, mezbaha art\u0131\u011f\u0131 barsaklar\u0131 toplar, ate\u015fte k\u0131zart\u0131l\u0131nca ne de olsa \u015f\u00f6yle b\u00f6yle kar\u0131n doyurmaktad\u0131r bu barsaklar. Asile \u015fimdi yard\u0131msever y\u00fczba\u015f\u0131n\u0131n ev sahibi Emine Han\u0131m\u2019\u0131n evinde hizmet\u00e7idir. Ak\u015famlar\u0131 getirdi\u011fi biraz nohut, biraz fasulya; pi\u015firmeye \u00f6teberi istedi\u011fi i\u00e7in bo\u015funad\u0131r. A\u00e7 halk, barsakla kar\u0131n doyurma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 da \u00e7ocuklar\u0131n elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczba\u015f\u0131, Emine Han\u0131m\u2019\u0131n, Asile\u2019ye sadece kuru nohut taneleri verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce k\u0131zar, kad\u0131n\u0131n kilerini dolduran yiyeceklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 fakirlere da\u011f\u0131t\u0131r. Bir ayl\u0131k bir mutluluktan sonra \u015eakiregiller gene a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esindedirler. Kundaktaki Sefer de \u00f6l\u00fcr. H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da deneyen \u015eakire i\u00e7in son \u00e7are, \u015fehit \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Dar\u00fcleytam\u2019a ba\u015fvurmakt\u0131r. O\u011flu Musa\u2019y\u0131 ve iki k\u0131z\u0131 Adviye ile As\u0131le\u2019yi oraya yerle\u015ftirir, kendi de Belediye hastanesi ba\u015fhekimine gider, durumunu anlat\u0131r. Bir g\u00fcn memleketine d\u00f6nebilmek i\u00e7in en m\u00fc\u015fk\u00fcl durumlarda kullanaca\u011f\u0131, Samsun\u2019dan Ak\u00e7aabat\u2019a bir vapur yolculu\u011funu ancak kar\u015f\u0131layacak son bir paras\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hastanede bir erkek hastabak\u0131c\u0131 bu paraya g\u00f6z diker, bir ak\u015fam \u015eakire\u2019ye bir i\u011fne yapar, kad\u0131nca\u011f\u0131z\u0131 uyutunca da g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131p bez keseyi makasla keser al\u0131r. Ertesi sabah ikinci bir i\u011fneyle de \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7abukla\u015ft\u0131r\u0131r. Ba\u015fhekimin biraz kendisine gelsin diye yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nca\u011f\u0131z, bir soysuzun sessiz cinayetine kurban gitmi\u015f, yetim \u00fc\u00e7 evl\u00e2d\u0131n\u0131 say\u0131klayarak \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dor Ali (Behzat Ay<\/strong> )<\/p>\n\n\n\n<p> 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren T\u00fcrk edebiyat\u0131nda kendine has bir yer edinen Behzat Ay, modern T\u00fcrk okuru taraf\u0131ndan da tan\u0131nmay\u0131 hak eden bir isimdir. 1962 y\u0131l\u0131nda kaleme al\u0131nan Dor Ali, Bafra\u2019n\u0131n bir k\u00f6y\u00fcnden Samsun merkeze g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalan ve at arabac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hamall\u0131k gibi i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan Dor Ali ile ailesinin hik\u00e2yesi \u00fczerinden d\u00f6nemin sosyo ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde anlat\u0131rken, k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7 meselesi ile belki de bir\u00e7o\u011fumuzun aile hik\u00e2yesini resmediyor. K\u00f6ylerin i\u00e7inde bulundu\u011fu \u015fartlar\u0131n insanlar\u0131 g\u00f6\u00e7e zorlad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemi anlatan Dor Ali roman\u0131, Behzat Ay\u2019\u0131n \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131 ile ayn\u0131 \u015feyleri g\u00f6r\u00fcp, farkl\u0131 sonu\u00e7lara vard\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m olaylar\u0131n da roman tekni\u011fi i\u00e7inde ortaya kondu\u011fu bir eser. \u201cD\u00fczlek k\u00f6y\u00fcnden Dor Ali\u2019nin, evini, tarlas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131t\u0131p ailesiyle Samsun\u2019a g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc, orada arabac\u0131 ve k\u00fcfeci olarak ekme\u011fini kazanma direncini anlatan bu k\u00f6y roman\u0131nda yazar, olaylar\u0131 toplumcu a\u00e7\u0131dan yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla duyurur.\u201d Beh\u00e7et Necatigil (kitapyurdu 2023) <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Halk Hikayesi, Hikaye, Destan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Samsun \u00d6yk\u00fcleri (Y\u0131lmaz Elmas)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> \u0130nsan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluma benzemesi, elbette rastland\u0131 de\u011fildir. Ne var ki, \u00e7e\u015fitli nedenlerle yap\u0131lan g\u00f6\u00e7ler, insanla topra\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 gev\u015fetmektedir. Gev\u015feme, zamanla do\u011fru orant\u0131l\u0131 \u00e7o\u011falmaktad\u0131r. Bu olgu, yazarlar aras\u0131nda daha belirgin olarak \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yaz\u0131n\u0131z\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ge\u00e7mi\u015fte memleket \u00f6yk\u00fclerin daha \u00e7ok yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olmaktay\u0131z. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise onun yerini gezi kitaplar\u0131 almaktad\u0131r.( kitapyurdu,2024)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir Efsane<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ala\u00e7am Geyikko\u015fan Dede Efsanesi <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGeyikko\u015fan mevkii s\u0131k ve b\u00fcy\u00fck a\u011fa\u00e7larla dolu bir ormand\u0131r. Bu orman\u0131n orta yerinde ikamet eden bir Dede ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir tarlas\u0131 vard\u0131r. \u00c7evredekilerden habersizce e\u011fitti\u011fi iki geyi\u011fiyle tarlas\u0131n\u0131 gizliden gizliye s\u00fcrmektedir. Alt\u0131n boyunduruk ve alt\u0131n saban\u0131yla yine bir g\u00fcn tarlada \u00e7ift s\u00fcrerken birka\u00e7 ki\u015fi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcrler. Yabanc\u0131lardan \u00fcrken geyikler kontrolden \u00e7\u0131kar ve da\u011fa ka\u00e7arlar. Bu da\u011f bug\u00fcn K\u0131\u015flakonak K\u00f6y\u00fc (Gelemet) ba\u015flar\u0131nda bulunan \u201cMeydanc\u0131k\u201d da\u011f\u0131d\u0131r. Alt\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f Boyunduruk ve saban\u0131n halen bu da\u011fda bir yerlerde oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"55 Samsun\" width=\"604\" height=\"340\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/UV6uEJNvxJk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Bir Kelime<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Guymak : Koymak<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir Deyi\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ac\u0131 sirke kab\u0131na, tatl\u0131 s\u00f6z sahibine.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Romanlar SAVA\u015e VE A\u00c7LAR (HASAN \u0130ZZET D\u0130NAMO) Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na yak\u0131n tarihlerde ve o sava\u015f i\u00e7inde, Karadenizli fakir bir ailenin hayat\u0131. Aile, otuz iki ya\u015flar\u0131nda, yedi y\u0131l Yemen\u2019de d\u00f6v\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, Trabzonlu ve g\u00fczel kemen\u00e7e \u00e7alan Temel \u00c7avu\u015f; kar\u0131s\u0131 yirmi sekizinde \u015eakir&#8217;e, en b\u00fcy\u00fck evl\u00e2tlar\u0131 on d\u00f6rt \u2013 on be\u015f ya\u015flar\u0131nda Ali ve daha alt\u0131 \u00e7ocukla, \u00c7avu\u015f\u2019un &hellip; <a href=\"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/?page_id=798\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\">Samsun+<\/span> yaz\u0131s\u0131na devam et <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-798","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=798"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":800,"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/798\/revisions\/800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}