CEMO (KEMAL B\u0130LBA\u015eAR)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kemal Bilba\u015far\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc roman\u0131 olan Cemo konusunu Do\u011fu Anadolu b\u00f6lgesindeki hayattan almaktad\u0131r. Yer yer destan havas\u0131 hissedilen roman, bir kitle hik\u00e2yesini anlatmaktad\u0131r. Do\u011fu Anadolu\u2019daki a\u011fal\u0131k sistemi, etnik gruplar, siyasi geli\u015fmeler ve kad\u0131n erkek ili\u015fkileri yerel bir \u00fcslupla ortaya konmu\u015ftur. Romanda halk dili roman\u0131n ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fini art\u0131rmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir yer tutar. (Turkedebiyati.org, 2024)<\/p>\n\n\n\n MEMO (KEMAL B\u0130LBA\u015eAR)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cemo roman\u0131n\u0131n devam\u0131 olan Memo’da, kendisini \u201cMonzur g\u00f6zesinin dikensiz g\u00fcl\u00fc diye\u201d niteleyen, \u015e\u0131h k\u0131z\u0131 Senem anlat\u0131r Do\u011fu Anadolu\u2019yu; \u015feyhleriyle, a\u011falar\u0131yla, g\u00f6renek ve t\u00f6releriyle bir de o anlat\u0131r. Yazar, \u0130stanbul Radyosu\u2019nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, bu eserini \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yor: \u201cBu romanda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu zaman\u0131nda ihmal edilmi\u015f, Cumhuriyet D\u00f6nemi\u2019nde de t\u00fcm iyi niyetlere ra\u011fmen bir t\u00fcrl\u00fc Orta\u00e7a\u011f kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kurtar\u0131larak \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za yak\u0131\u015f\u0131r bir sosyal d\u00fczen ve ya\u015fay\u0131\u015fa kavu\u015fturulamam\u0131\u015f olan Do\u011fu Anadolu\u2019muzun 1925-1938 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki trajik ser\u00fcveni anlat\u0131lmaktad\u0131r. Memo, Do\u011fu-Anadolu toplum ya\u015fay\u0131\u015f\u0131, ekonomik yap\u0131s\u0131, folkloru \u00fczerinde uzun ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131ld\u0131ktan; Dersim olaylar\u0131, onu ya\u015fam\u0131\u015f olanlardan ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla \u00f6\u011frenildikten sonra kaleme al\u0131nd\u0131, iki y\u0131lda yaz\u0131ld\u0131. Memo\u2019da, uzun y\u0131llar tabu say\u0131lm\u0131\u015f olan Do\u011fu Anadolu\u2019nun \u00e7evre sorunlar\u0131 \u00fczerine cesaretle e\u011filmi\u015f, bu b\u00f6lgede \u0130brahim Tali ve General Abdullah Aldo\u011fan\u2019\u0131n giri\u015ftikleri Islahat hareketinin baz\u0131 direni\u015flerle olumlu sonu\u00e7 vermedi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015f, genel olarak d\u00fczenden gelen sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 belirtilmi\u015ftir.\u201d (liseedebiyat.com, 2024)<\/p>\n\n\n\n B\u0130R DERS\u0130M H\u0130KAYES\u0130(MURATHAN MUNGAN)<\/strong><\/p>\n\n\n\n “Onca uygarl\u0131\u011f\u0131n kuruldu\u011fu, da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, el de\u011fi\u015ftirdi\u011fi; onca dilin, dinin, inanc\u0131n, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi zorlu bir co\u011frafya buras\u0131. Ve her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha \u00f6\u011freniyoruz bu topraklarda her ink\u00e2r\u0131n ard\u0131nda yak\u0131n ya da uzak tarihli bir toplu mezar\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131…Topra\u011fa yaln\u0131zca \u00f6l\u00fclerin de\u011fil, hakikatlerin, dillerin, k\u00fclt\u00fcrlerin, kelimelerin g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc…”<\/p>\n\n\n\n “Kendisi fark\u0131nda olsun ya da olmas\u0131n bu \u00fclkede herkesin bir Dersim hik\u00e2yesi vard\u0131r. \u0130lle de i\u00e7inde olmalar\u0131 gerekmez. <\/p>\n\n\n\n Bazen bir ucunun kendisine de\u011fdi\u011fini bile bilmeden ya\u015fay\u0131p gitmi\u015flerdir. Ben de bu kitap i\u00e7in yazarlardan bunu istedim: <\/p>\n\n\n\n Bir Dersim hik\u00e2yesi anlatmalar\u0131n\u0131…” <\/p>\n\n\n\n -Murathan Mungan- (Mardin Life, 2022)<\/p>\n\n\n\n D\u00fczg\u00fcn Baba Efsanesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eah Haydar Seyyid Mahmud-i Hayrani\u2019nin o\u011fludur. Zeve yak\u0131nlar\u0131nda bulunan Zargovit tepesinde hayvanlar\u0131n\u0131 otlatmak i\u00e7in bir ev yapar. Burada hayvanlar\u0131yla me\u015fgul olur.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015f\u0131n zemherisinde ke\u00e7ilerinin gayet g\u00fczel beslendiklerini g\u00f6ren Seyyid Mahmud-i Hayrani \u201cAcaba \u015eah Haydar bu k\u0131\u015f\u0131n ortas\u0131nda bu hayvanlara ne yediriyor ki hayvanlar bu kadar g\u00fczel besleniyorlar.\u201d Diye merak eder ve \u015eah Haydar ile hayvanlar\u0131n bulundu\u011fu yere gider. Bir de bakar ki \u015eah Haydar elindeki \u00e7ubu\u011fu hangi me\u015fe a\u011fac\u0131na de\u011fdiriyorsa o a\u011fa\u00e7 hemen ye\u015feriyor. Taze filizlerle s\u00fcsleniyor, ke\u00e7iler de bu filizlerden yiyerek besleniyorlar.<\/p>\n\n\n\n Seyyid Mahmud-i Hayrani bu durumu g\u00f6r\u00fcnce sesini \u00e7\u0131karmadan geri d\u00f6nmek ister. Ancak o s\u0131rada bir ke\u00e7i, birka\u00e7 kez \u00fcst \u00fcste hap\u015f\u0131r\u0131r. \u015eah Haydar ne oldu babam Dervi\u015f Mahmud\u2019umu g\u00f6rd\u00fcn ki bu kadar hap\u015f\u0131r\u0131rs\u0131n, der ve arkas\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131nda babas\u0131n\u0131n kendisine g\u00f6r\u00fcnmeden gitmek istedi\u011fini g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Babas\u0131na bizzat ismi ile hitap etti\u011fi i\u00e7in mahcup olur. Mahcubiyetinden ka\u00e7\u0131p halen D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131 olarak s\u00f6ylenen bir tepeye \u00e7\u0131kar ve burada mekan tutar. Rivayet olunur ki \u015eah Haydar babas\u0131na ismen hitap etti\u011fi i\u00e7in mahcubiyetinden \u00f6t\u00fcr\u00fc ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zaman aya\u011f\u0131nda k\u0131\u015f\u0131n karda giyilen hedik veya leken varm\u0131\u015f. Bu hediklerle Zargovit\u2019ten D\u00fczg\u00fcn Baba tepesine kadar (Takriben 5 Km.) \u00fc\u00e7 ad\u0131m atm\u0131\u015f, bast\u0131\u011f\u0131 her yerde hedikler ta\u015fa iz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu izler hala durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eah Haydar bir iki g\u00fcn eve gelmeyince annesi endi\u015felenir. Durumunu \u00f6\u011frenmesi i\u00e7in \u015eah Haydar\u2019\u0131n babas\u0131na rica eder. O da yan\u0131ndaki m\u00fcritlerine \u201cGidin bak\u0131n bakal\u0131m bizim \u015eah Haydar ne alemde?\u201d der.<\/p>\n\n\n\n M\u00fcritlerden birka\u00e7 ki\u015fi 2500 metre y\u00fckseklikteki da\u011f\u0131n tepesine \u00e7\u0131k\u0131p \u015eah Haydar ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrler. Durumunun iyi oldu\u011funu ve herhangi bir sorununun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenerek tekrar Zeve\u2019ye d\u00f6nerler. Seyyid Mahmud-i Hayrani\u2019ye, \u015eah Haydar\u2019\u0131n durumu d\u00fczg\u00fcnd\u00fc, merak edilecek herhangi bir \u015fey yoktur. Selam ve h\u00fcrmet eder ellerinizden \u00f6per derler.<\/p>\n\n\n\n Bu i\u015fi d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr s\u00f6z\u00fc dilden dile dola\u015f\u0131r ve as\u0131l ad\u0131 \u015eah Haydar olan bu zata art\u0131k bir s\u00fcre sonra D\u00fczg\u00fcn Baba olarak bir isim atfedilir. O g\u00fcnden, bug\u00fcne D\u00fczg\u00fcn Baba olarak s\u00f6ylenir. (engelsizedebiyat 2024)<\/p>\n\n\n\nHalk Hikayesi, Hikaye, Destan<\/h2>\n\n\n\n
Bir Efsane<\/h2>\n\n\n\n