{"id":114,"date":"2025-01-16T11:12:08","date_gmt":"2025-01-16T11:12:08","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/?page_id=114"},"modified":"2025-01-16T11:47:51","modified_gmt":"2025-01-16T11:47:51","slug":"karabuk","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/edebiyatatlasi.com\/?page_id=114","title":{"rendered":"Karab\u00fck"},"content":{"rendered":"\n

ROMANLAR<\/h2>\n\n\n\n

FABRIGA (AT\u0130LLA ATALAY)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir Atilla Atalay kitab\u0131, yani yal\u0131n derinlikli mizahi, h\u00fcz\u00fcnl\u00fc, efendi ve f\u0131rlama bir kitap. Tam 48 S\u0131d\u0131ka be\u015f ve uzun \u00f6yk\u00fc Fabr\u0131ga Fabr\u0131fa Karab\u00fck Demir \u00c7elik Fabrikalar\u0131d\u0131r ve Fabr\u0131ga bir Karab\u00fck emek\u00e7isinin Emiro\u011flu’nun hayat hik\u00e2yesidir. Emiro\u011flu da fabr\u0131gac\u0131k Atilla Atalay’\u0131n dedesi yani ya\u015fanm\u0131\u015f bir hayat hikayesi. Ekonomik akla uygun olanla insani olan\u0131n giderek \u00e7eli\u015fti\u011fi bir d\u00f6nemin hem g\u00fcncel hem uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc de\u011ferlendirmesi. (kitapyurdu, 2024)<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yk\u00fc ya\u015famsal bir yap\u0131da ya\u015fam\u0131 \u00f6yk\u00fclenen ki\u015fi Atalay’\u0131n annesinin babas\u0131 Emiro\u011flu Mehmet’tir. Emrio\u011flu Mehmet \u00d6yk\u00fcye ad\u0131n\u0131 veren Karab\u00fck Demir \u00c7elik Fabrikalar\u0131\u2019na ilk kuruldu\u011fu y\u0131l giren ve 1970’lerde emekli olarak ayr\u0131lan bir demir \u00e7elik i\u015f\u00e7isi. Zaten \u00f6yk\u00fcy\u00fc tarih\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ekici k\u0131lan da bu. Yazar dedesinin ya\u015fam\u0131yla fabrikan\u0131n geli\u015fimini birbirine paralel olarak anlat\u0131yor B\u00f6ylece okur da sanayile\u015fmenin \u015fimdiye kadar pek ele al\u0131nmayan daha insani ve k\u00fclt\u00fcrel bir boyutunu g\u00f6rebiliyor. Bu \u00f6nemli bir nokta \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk insan\u0131 Cumhuriyet T\u00fcrkiye’sinde Sanayi fabrika i\u015f\u00e7i sendika kavramlar\u0131na yabanc\u0131 de\u011fil bu kavramlar siyaset s\u00f6ylemlerindeki<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yk\u00fc’n\u00fcn sonunu belirleyen olay Emiro\u011flu’nun 1990’l\u0131 y\u0131llardaki \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Fakat \u00f6yk\u00fcn\u00fcn ikili geli\u015fim yap\u0131s\u0131 do\u011frultusunda fabrikay\u0131 da benzer bir son beklemektedir. Emrio\u011flu\u2019nun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ralarda zarar etti\u011fi gerek\u00e7esiyle fabrikan\u0131n da kapat\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Fabrikay\u0131 fabr\u0131ga yapan ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve m\u00fccadelelerini onunla birle\u015ftiren isimsiz k\u00fc\u00e7\u00fck insanlar; fabrika i\u015f\u00e7ilerin ve onlar\u0131n ailelerinin anas\u0131 arkada\u015f\u0131 sevgilisi, sevgisi, nefreti k\u0131sacas\u0131 ya\u015fam\u0131d\u0131r. (K\u00f6ro\u011flu, 1997)<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklu\u011fumdan beri pek sevmedi\u011fim, o koca, dumanl\u0131 deve ait y\u00fcksek f\u0131r\u0131nlar\u0131n, niye Ay\u015fe, \u00dclk\u00fc, Zeynep gibi insan isimleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fcm… (amazon.com.tr, 2024)<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

HALK H\u0130KAYES\u0130,H\u0130KAYE,DESTAN<\/h2>\n\n\n\n

\u015eEH\u0130T-B\u0130R SAFRANBOLU MASALI (Ersin \u00d6ZMEN)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Elindeki t\u00fcfe\u011fi yava\u015f\u00e7a yere b\u0131rakt\u0131ktan sonra, kendisi de a\u011fac\u0131n dibine oturup, s\u0131rt\u0131n\u0131 a\u011fac\u0131n geni\u015f g\u00f6vdesine yaslad\u0131. Hala kana kana buz gibi su i\u00e7mek istiyordu. \u00c7ok ge\u00e7memi\u015fti ki, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131lt\u0131lar\u0131ndan kama\u015fm\u0131\u015f g\u00f6zleriyle gen\u00e7 bir adam\u0131n elinde bir testiyle kendisine do\u011fru geldi\u011fini fark etti. Dalgal\u0131 siyah sa\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki d\u00fczg\u00fcn hatl\u0131 g\u00fczel y\u00fcz\u00fcn\u00fc, yeni oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan sinekkayd\u0131 t\u0131ra\u015f\u0131 daha da ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Gen\u00e7 adam y\u00fcz\u00fcndeki \u015fefkatli g\u00fcl\u00fcmsemesiyle birlikte yere do\u011fru \u00e7\u00f6kerek elindeki su testisini Mustafa\u2019ya uzatt\u0131. \u00dcst\u00fc buz gibi su damlac\u0131klar\u0131yla terlemi\u015f su testisine uzan\u0131r uzanmaz, onu a\u011fz\u0131na diken Mustafa son damlas\u0131na kadar i\u00e7mi\u015fti buz gibi suyu. Bo\u015f testiyi gen\u00e7 adama do\u011fru uzat\u0131rken, gen\u00e7 adam\u0131n kendisine sayg\u0131 ve hayranl\u0131kla bakan y\u00fcz\u00fc Mustafa\u2019ya tan\u0131d\u0131k gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Mustafa dikkatle gen\u00e7 adam\u0131n y\u00fcz\u00fcne bak\u0131p onu tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken;<\/p>\n\n\n\n

– Benim baba, o\u011flun Ahmet\u2019im ben. Beni tan\u0131mad\u0131n m\u0131? Ben de otuz be\u015f ya\u015f\u0131mda \u00f6ld\u00fcm, dedi.<\/p>\n\n\n\n

Safranbolu’nun bir da\u011f k\u00f6y\u00fcnden ba\u015flay\u0131p, \u00c7anakkale’de \u015fehadetle sona eren bu ka\u00e7\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc soluk almadan okuyacaks\u0131n\u0131z. (kitapyurdu, 2024)<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

B\u0130R DEVR-\u0130 ALEM SAFRANBOLU MASALI (Meri\u00e7 Bilgi\u00e7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu bir roman. fakat g\u00f6r\u00fcnenden gizli anlamlar\u0131na do\u011fru giden bir \u00f6rg\u00fcs\u00fc var:<\/p>\n\n\n\n

1) Roman boyunca Safranbolu’nun b\u00fct\u00fcn tarihi- turistik mekanlar\u0131 geziliyor. Bu haliyle bir turizm rehberi niteli\u011finde.<\/p>\n\n\n\n

2) Tarihi mekanlarda ge\u00e7en olaylar ve kahramanlar, roman\u0131 g\u00f6t\u00fcren ba\u015f karakterler ve hikayeleri d\u0131\u015f\u0131nda tamamen ger\u00e7ektir. D\u00fcnya’da Safranbolu ve tarihi ile ilgili pek \u00e7ok akademik \u00e7al\u0131\u015fma, Almanya’dan Kanada’ya kadar \u00e7e\u015fitli akademisyenler aras\u0131nda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalara kadar, \u0130ngilizce, T\u00fcrk\u00e7e ve Eski- g\u00fcncel Yunanca, Hitit\u00e7e kaynaklar taranm\u0131\u015f, b\u00f6lgenin arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 da\u011f bay\u0131r gezilerek incelenmi\u015ftir. Bu haliyle roman, ilgili tarih i\u00e7inde derinli\u011fi olan bir tarih belgeseli niteli\u011findedir.<\/p>\n\n\n\n

3) Roman\u0131n kad\u0131n yazar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u00e7ocukluk an\u0131lar\u0131ndan ba\u015flayarak Safranbolu ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn orijinal incelikleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131plak topra\u011f\u0131 \u00fczerinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir insan toplulu\u011funun yaratt\u0131klar\u0131 ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve sentezi sa\u011flam bir aile k\u00fclt\u00fcr gelene\u011fi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Mimarinin ve eli\u015flerinin kullan\u0131m \u015fekliyle sadelik- basitlik ve zaman-d\u0131\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zellikleri Japon ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zelliklerini and\u0131rmaktad\u0131r. Safranbolu’nun benzeri bir kent\u00e7ik olarak Bel\u00e7ika’n\u0131n Brugge’\u00fc g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n

4) Roman boyunca iki z\u0131t karakter yedi tarih evresinde farkl\u0131 kimliklerle do\u011fuyor. Bu sayede tarihsel bilin\u00e7 dokular\u0131n\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ilerek kay\u0131p insanl\u0131k durumlar\u0131 g\u00f6r\u00fclebiliyor. 5) Son tarih evresi, tufan efsanesinde ad\u0131 ge\u00e7en, bu b\u00f6lgenin atas\u0131 say\u0131lan, Nuh o\u011flu Yafes o\u011flu Mazak efsane dilinde, k\u0131smen aruz kullan\u0131lm\u0131\u015f beyitler halinde \u00e7a\u011fda\u015f bir yarat\u0131l\u0131\u015f efsanesi anlat\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f fizik- felsefe bilgileri efsane diline uyarlanarak, Lukretius gibi yeni bir efsane s\u00f6ylemi denemesi i\u00e7ermesi roman\u0131n orijinal bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

6) Roman eski kadim bilimsel, felsefi g\u00f6r\u00fc\u015flerden yola \u00e7\u0131k\u0131larak \u00f6rt\u00fck bir insan anlay\u0131\u015f\u0131 da i\u00e7ermektedir: Kitab\u0131n yedi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden de okunabilece\u011fi gibi, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler genel olarak, insan\u0131n yedi ruhsal basamakta geli\u015fim g\u00f6sterdi\u011fine i\u015faret eder. \u0130nsan\u0131n zihni ile bedeni ve tarih aras\u0131nda bir ba\u011f vard\u0131r. Tarihle ili\u015fkili zihinsel yap\u0131lar geli\u015fim s\u00fcrecinde bedenlerde izler b\u0131rak\u0131r ve di\u011fer y\u00f6nde de. Bu konu roman\u0131n felsefi antropolojik i\u00e7eri\u011fini temsil eder.<\/p>\n\n\n\n

7) Bu kitapta asl\u0131nda \u00e7ok belirgin olmayacak \u015fekilde, bir insan\u0131n geli\u015fim evreleri ile insanl\u0131k tarihinin geli\u015fim evreleri ayn\u0131 tarihsel mant\u0131\u011fa ba\u011flanarak e\u015fle\u015ftirilmi\u015ftir. Di\u011fer bir ifadeyle, tarihsel- toplumsal olaylar\u0131n insanca izd\u00fc\u015f\u00fcmleri yorumlanarak insanl\u0131\u011f\u0131n- Hegel’in Gesit’\u0131 gibi- spek\u00fclatif olu\u015fum evreleri \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan da roman bir tarih felsefesi perspektifini bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

8) Roman tamamen e\u011flenmek ve e\u011flenirken bilgiyi payla\u015fmak \u00fczerine kurulmu\u015f. Bu e\u011flence, okurken roman\u0131n masals\u0131 tad\u0131ndan duyumsanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

9) Roman, yazarlar\u0131n Safranbolu’ya bir te\u015fekk\u00fcr hediyesi olarak kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. (B\u0130LG\u0130\u00c7, 2024)<\/p>\n\n\n\n

B\u0130R EFSANE<\/h2>\n\n\n\n

Geyikli Dede Efsanesi: Efsane halk a\u011fz\u0131 ile \u015fu \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7ok eski zamanlarda \u00d6\u011flebeli K\u00f6y\u00fcnde fakir bir \u00e7oban vard\u0131. Nereden geldi\u011fini, ne zaman geldi\u011fini kimse bilmezdi. Bir babas\u0131 , bir anas\u0131 , birde kocam\u0131\u015f kar\u0131s\u0131 vard\u0131. Bu \u00e7obana dede derlerdi. Okumas\u0131, yazmas\u0131 yoktu, g\u00fczel s\u00f6zleri, esrarl\u0131 hali ile kendisini \u00e7ok sevdirmi\u015fti. \u00c7oban kurak ve k\u0131ra\u00e7 alanlarda s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00fcder, Ara\u00e7 \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n \u00f6te ge\u00e7esindeki \u00e7ay\u0131rlara ge\u00e7emedi\u011fi i\u00e7in can\u0131 s\u0131k\u0131l\u0131rd\u0131. Bir g\u00fcn \u00e7ay\u0131n \u00fcst\u00fcne k\u00f6pr\u00fc yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, ormandan kesti\u011fi a\u011fa\u00e7lar\u0131 danas\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015f. Danan\u0131n s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131nan a\u011fa\u00e7lardan ne olur, Tanr\u0131\u2019ya yalvarm\u0131\u015f, Tanr\u0131\u2019da ormandaki geyikleri onun hizmetine vermi\u015f. Gece geyikler a\u011fa\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015f g\u00fcnd\u00fcz a\u011fa\u00e7lar\u0131 birbirine \u00e7atarak k\u00f6pr\u00fcy\u00fc kurarm\u0131\u015f. Gel zaman git zaman dede birde camii yapt\u0131rmak istemi\u015f. K\u00f6y\u00fcn meydan\u0131n\u0131 kazm\u0131\u015f. Sabahleyin birde bakm\u0131\u015flar ki her tarafa kum, ta\u015f \u00e7ekilmi\u015f. K\u00f6yl\u00fcler buna inanamam\u0131\u015f ve g\u00f6zetlemeye karar vermi\u015fler. Bunu hisseden \u00e7oban kar\u0131s\u0131na; k\u00f6yl\u00fcler benim i\u015fime mani oluyorlar, camiyi yapmak nasip olmayacak. E\u011fer beni g\u00f6r\u00fcrlerse beni art\u0131k burada arama. Kara danay\u0131 ard\u0131mca sal, o benim yerimi bulur demi\u015f. Gece g\u00f6zetleyen k\u00f6yl\u00fcler ta\u015flar\u0131n geyikler taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fler. S\u0131rr\u0131 a\u015fikar olan ermi\u015fler ya\u015famazlarm\u0131\u015f, \u00e7oban k\u00f6yl\u00fclere; evinizin say\u0131s\u0131 20\u2019yi ge\u00e7mesin diye beddua etmi\u015f ve ertesi g\u00fcn evden \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Kar\u0131s\u0131 iki g\u00fcn beklemi\u015f gelmeyince kara danay\u0131 sal\u0131vermi\u015f, oda pe\u015finden y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Dana evvela mezarl\u0131kta durmu\u015f, sonra Dede Yaylas\u0131na kadar y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f., orada bir yerde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00f6lm\u00fc\u015f. Bu ermi\u015f \u00e7oban\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcrbe olup ad\u0131 \u201cBahattin Gazi\u201d t\u00fcrbesidir. (engelsizedebiyat 2024)<\/p>\n\n\n\n

\n